BAŞBAKAN Erdoğan’ın İran konusunda arabuluculuk yapma talebi, Amerika’dan nezaketsiz bir cevaba sebebiyet verdi. Amerikan Dışişleri sözcüsü ‘Türkiye’den arabulucu olmasını beklemediklerini; çünkü arabuluculuğun Güvenlik Konseyi’nin beş üyesi ile Almanya’nın dahil olduğu Altılar tarafından yapıldığını’ belirtti. Türkiye’den arabuluculuk değil; bu Altıların İran’a yaptıkları öneriyi desteklemesini beklediklerini de ilave etti. Sözcüye göre Türkiye, İran üzerinde bir nüfuzu varsa, bunu söz konusu öneri lehinde ve Tahran nezdinde kullanmalıymış. O kadar... Yani haddinizi bilin demeye getiriyor Amerika... Bütün bu tartışmanın gerekçesi ise, Başbakan Erdoğan’ın geçenlerde G-20 zirvesi sebebiyle bulunduğu Amerika başkentinde yaptığı açıklamalardı. Erdoğan orada, her konuda çok meraklı olduğu arabuluculuk konusunu açmakla yetinmedi. Bir adım daha ileri giderek İran’dan nükleer programını durdurmasını isteyenlerin kendisinde de nükleer silah olmaması lazım geldiğini söyledi. Amerika’nın arabuluculuk önerisini reddetmesi beklenen bir şey. Çünkü izlediği politika bunu gerekli kılıyor ve İran’ın nükleer programının durdurulması konusunda arabuluculuk yapmak pek kolay bir iş değil. Bugüne kadar Rusya’nın dahi böyle bir arabuluculuk teklif etmemiş olması bize biraz ders olmalıydı. Ama olmadı ve öneri yapıldı. Ancak Amerika’nın öneriyi kibar ifadelerle geçiştirmek yerine oldukça sert üslupla bir açıklama yapması ve Türkiye’nin neler yapmasını beklediklerini söylemesi nezaket sınırlarını zorluyor. Acaba Amerika, arabuluculuk önerisi yaparken Erdoğan’ın ‘İran’ın nükleer programını bırakmasını isteyenlerin de nükleer silah sahibi olmaması lazımdır’ sözlerine mi kızmıştır. Muhtemelen öyledir.
Bu açıklama birkaç açıdan ele alınmayı gerektiriyor. Eğer Erdoğan’ın bu söyledikleri şahsi görüşleri değilse, İran-Amerika ihtilafı konusunda Türkiye’nin ABD ve AB’den oldukça farklı bir çizgide durduğu anlamına gelir. Böyle bir farklı çizgi bence Türkiye’nin milli çıkarları açısından yanlış değildir; hatta doğru dahi olabilir. Tam bir tezat var
EĞer öyleyse, bu görüşlerin Türkiye’nin siyaseti haline getirilmesi lazımdır. Oysa geçtiğimiz hafta yayımlanan AB İlerleme raporunda İran ile ilişkiler kısmında Türkiye’nin AB’nin ve Altılar’ın İran politikasına aynen katıldığı ve o politikaya tam destek verdiği yazılıydı. Eğer o yazılanlar doğruysa ortada bambaşka bir durum var demektir. Çünkü AB’nin İran politikasının ve Altılar’ın yaptığı önerinin içinde İran’dan nükleer programını durdurmasını isteyen Batı’nın da kendi nükleer silahlarını bırakması gibi bir şey yok. Hatta Erdoğan’ın ‘onların da nükleer silahı olmaması lazım’ sözlerinin muhatabı İsrail bile olsa, Altılar’ın o önerisinde İsrail’den nükleer silahlarını bırakmasının istendiğine dair bir husus olmadığının altını çizelim. Yani Erdoğan’ın açıklamaları ile AB İlerleme Raporu’nda Türkiye’nin politikasının ne olduğuna dair ifade edilen görüşler arasında tam bir tezat var. Eğer bunun adı kafa karışıklığı ise çok kötü bir durum demektir. Yok eğer, Başbakan Amerika’da konuşurken bir anda amacını aşan sözler sarf etmişse, bunun da izah edilmesi gerekir. Çünkü bu tür açıklamalar Bush yönetiminin giderayak İran’a karşı bir şeyler planladığı intibaı veren bir dönemde hiçbir işe yarmaz. Eğer Amerika ve İsrail’in İran siyasetinden rahatsız oluyor ve bu rahatsızlıkları bir politikaya dönüştürmek istiyorsak, bunu daha belirgin hale getirmekte fayda vardır. Aksi takdirde tam bir İsa’ya da Musa’ya da yaranamama hali söz konusu olacaktır ki, ABD yönetiminin İran’a karşı harekete geçme ihtimalinin epeyce yüksek göründüğü bir dönemde böyle bir kafa karışıklığına hiç gerek yok.
BAŞBAKAN Erdoğan’ın İran konusunda arabuluculuk yapma talebi, Amerika’dan nezaketsiz bir cevaba sebebiyet verdi. Amerikan Dışişleri sözcüsü ‘Türkiye’den arabulucu olmasını beklemediklerini; çünkü arabuluculuğun Güvenlik Konseyi’nin beş üyesi ile Almanya’nın dahil olduğu Altılar tarafından yapıldığını’ belirtti. Türkiye’den arabuluculuk değil; bu Altıların İran’a yaptıkları öneriyi desteklemesini beklediklerini de ilave etti. Sözcüye göre Türkiye, İran üzerinde bir nüfuzu varsa, bunu söz konusu öneri lehinde ve Tahran nezdinde kullanmalıymış. O kadar... Yani haddinizi bilin demeye getiriyor Amerika... Bütün bu tartışmanın gerekçesi ise, Başbakan Erdoğan’ın geçenlerde G-20 zirvesi sebebiyle bulunduğu Amerika başkentinde yaptığı açıklamalardı. Erdoğan orada, her konuda çok meraklı olduğu arabuluculuk konusunu açmakla yetinmedi. Bir adım daha ileri giderek İran’dan nükleer programını durdurmasını isteyenlerin kendisinde de nükleer silah olmaması lazım geldiğini söyledi. Amerika’nın arabuluculuk önerisini reddetmesi beklenen bir şey. Çünkü izlediği politika bunu gerekli kılıyor ve İran’ın nükleer programının durdurulması konusunda arabuluculuk yapmak pek kolay bir iş değil. Bugüne kadar Rusya’nın dahi böyle bir arabuluculuk teklif etmemiş olması bize biraz ders olmalıydı. Ama olmadı ve öneri yapıldı. Ancak Amerika’nın öneriyi kibar ifadelerle geçiştirmek yerine oldukça sert üslupla bir açıklama yapması ve Türkiye’nin neler yapmasını beklediklerini söylemesi nezaket sınırlarını zorluyor. Acaba Amerika, arabuluculuk önerisi yaparken Erdoğan’ın ‘İran’ın nükleer programını bırakmasını isteyenlerin de nükleer silah sahibi olmaması lazımdır’ sözlerine mi kızmıştır. Muhtemelen öyledir.
